Pomnik bitwy pod Szewcami w 1944 roku
Na skraju lasu, tuż przy ruchliwej drodze powiatowej prowadzącej z Zagród w kierunku Piekoszowa, znajduje się pomnik upamiętniający bitwę stoczoną w Szewcach, między oddziałami partyzanckimi a Niemcami w 1944 roku.
Bitwa pod Szewcami była jednym z największych sukcesów militarnych 2. i 3. pułku piechoty Legionu Armii Krajowej. Walki trwały cały dzień w bezpośredniej okolicy Kielc. Pomimo znacznej przewagi liczebnej i sprzętowej okupanta, starcie zakończyło się zwycięstwem partyzantów. Niemcom nie udało się rozbić oddziałów AK, a działania partyzantów skutecznie odciągnęły uwagę od rejonu Korczyna i Fanisławic, uniemożliwiając przeprowadzenie planowanego ataku na Kielce.
Pomnik został wzniesiony w 1969 roku z inicjatywy kombatantów. Co roku jesienią odbywa się tu uroczysta msza polowa, w której licznie uczestniczą mieszkańcy okolicznych miejscowości.
Na pomniku znajdują się jednak pewne nieścisłości. Błędnie podano datę bitwy – faktycznie miała ona miejsce 18 września, a nie 17 września, jak zapisano na tablicy. Potwierdzają to zarówno relacje świadków, jak i analiza postojów oraz przemarszów oddziałów AK w kolejnych dniach. Nieprawidłowo określono również liczbę poległych po stronie polskiej. Na pomniku widnieje informacja o trzech zabitych żołnierzach AK: Aleksandrze Gieruszce „Rycerzu”, Romanie Soniku „Podkowie” i Stanisławie Orzechowskim „Czarnym”. Dwaj pierwsi zmarli jednak z ran odniesionych podczas przekraczania toru kolejowego Kielce–Częstochowa pod Rykoszynem, a więc jeszcze przed rozpoczęciem samej bitwy. Straty niemieckie w starciu szacuje się na około 100 osób.
Pomnik upamiętniający Żołnierzy Wyklętych
W hołdzie Niezłomnym.
W lesie w Zgórsku stanął pomnik ofiar komunistycznego terroru.
Po dekadach milczenia, lasy Zgórskie obecnie jako teren Szewc, doczekały się godnego upamiętnienia swoich bohaterów.
15 września 2024 roku odbyło się uroczyste odsłonięcie i poświęcenie pomnika upamiętniającego Żołnierzy Wyklętych, zamordowanych w tym miejscu przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w latach 1948–1949.
Miejsce uświęcone krwią
Las w Zgórsku przez lata skrywał mroczną tajemnicę. To właśnie tutaj, z dala od ludzkich osad, komunistyczni oprawcy potajemnie grzebali ciała więźniów przywożonych z kieleckiego więzienia przy ul. Zamkowej.
Dzięki wieloletnim pracom poszukiwawczym prowadzonym przez Fundację Niezłomni im. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, udało się odnaleźć szczątki ośmiu ofiar, które przez blisko 70 lat spoczywały w bezimiennych dołach śmierci.
Symboliczna brama do wieczności
Monument, który stanął w sercu lasu, ma głęboki wymiar symboliczny. Przedstawia on postacie żołnierzy wychodzących z mroku, co nawiązuje do przywracania ich pamięci po latach zapomnienia. Na pomniku wyryto nazwiska zidentyfikowanych ofiar, m.in. kpt. Aleksandra Życińskiego ps. „Wilczur”, Karola Łoniewskiego ps. „Lew”, Czesława Spadły ps. „Mały” oraz Józefa Figarskiego ps. „Śmiały”.
Uroczystość z udziałem rodzin
Odsłonięcie pomnika było momentem niezwykle wzruszającym, szczególnie dla rodzin pomordowanych żołnierzy, które przez całe życie czekały na odnalezienie miejsc spoczynku swoich bliskich. Wydarzenie objęte Patronatem Honorowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy zgromadziło przedstawicieli władz państwowych, samorządowych, kombatantów oraz liczne poczty sztandarowe i mieszkańców regionu.
– Ten pomnik to nie tylko kamień i rzeźba. To nasz dług wdzięczności wobec tych, którzy za wolną Polskę zapłacili najwyższą cenę – podkreślano podczas przemówień.
Edukacja i pamięć dla przyszłych pokoleń
Nowy punkt na mapie pamięci województwa świętokrzyskiego ma pełnić także funkcję edukacyjną. Lokalizacja pomnika przy drodze prowadzącej przez las między Zgórskiem a Szewcami, pozwala na chwilę refleksji każdemu, kto odwiedza te tereny. Wsparcie dla inwestycji okazała Gmina Nowiny, która aktywnie włączyła się w proces godnego upamiętnienia ofiar.
Zachęcamy wszystkich mieszkańców oraz turystów do odwiedzenia tego wyjątkowego miejsca, oddania hołdu bohaterom i zapoznania się z ich dramatyczną historią, która na nowo wybrzmiewa w szumie licznych drzew.